اخیراً صفت سرعت شیردهی در گاو (MSPD) به عنوان یکی از صفات قابل توارث مورد توجه قرار گرفته است. به این معنا که دامدار میتواند با انتخاب اسپرمهایی که این ویژگی را با شدت بیشتری منتقل میکنند، تا حدی سرعت تخلیه شیر از پستان را در نسلهای بعدی افزایش دهد……
بدون تردید، این یک دستاورد ارزشمند در حوزه اصلاح نژاد است. افزایش سرعت شیردهی میتواند زمان حضور دام در سالن شیردوشی را کاهش دهد، بهرهوری سیستم را افزایش دهد و در برخی شرایط به کاهش هزینههای عملیاتی کمک کند.
اما پرسش مهم اینجاست:
آیا دامداری ما آماده بهرهبرداری از این مزیت ژنتیکی هست؟
تجربه سالها حضور در سالنهای شیردوشی، از واحدهای متوسط تا مگافارمها، به من نشان داده است که در بسیاری از دامداریها هنوز مشکلاتی وجود دارند که هر یک به تنهایی میتوانند تأثیر بسیار بیشتری بر سرعت دوشش داشته باشند.
عدم رعایت زمان صحیح اتصال خرچنگی به پستان، رفتار نامناسب با دام از بهاربند تا سالن انتظار و ایجاد استرس، بیتوجهی به عملکرد پولساتورها و تأثیر آن بر بروز هایپرکراتوزیس و ورم پستان، استفاده بیش از حد از لاینرها و قطعات مصرفی، عدم کنترل منظم سطح خلا و وجود نوسانات یا تنظیمات نامناسب در سیستم شیردوشی، تنها بخشی از این مشکلات هستند.
بسیاری از این عوامل نه تنها سرعت دوشش را کاهش میدهند، بلکه باعث تخلیه ناقص شیر، افزایش احتمال بیماریهای پستانی و در نهایت از دست رفتن درآمد قابل توجهی در طول سال میشوند.
در چنین شرایطی، استفاده از گاوهایی با پتانسیل ژنتیکی بالاتر برای سرعت شیردهی، لزوماً به معنای افزایش سودآوری نخواهد بود. حتی ممکن است دامدار نتواند از ظرفیت ژنتیکی ایجادشده بهرهبرداری کند؛ زیرا محدودیت اصلی نه در ژنتیک دام، بلکه در مدیریت، نیروی انسانی یا عملکرد سیستم شیردوشی قرار دارد.
موضوع این نیست که MSPD ارزشمند نیست؛ اتفاقاً هست. موضوع این است که در بسیاری از فارمها، اولویتهای مهمتری وجود دارند که با هزینهای کمتر و اثری سریعتر قابل اصلاح هستند.
پیش از آنکه به دنبال آخرین دستاوردهای ژنتیکی باشیم، شاید بهتر باشد از خود بپرسیم:
آیا وضعیت خلا سیستم شیردوشی کنترل میشود؟
آیا پولساتورها عملکرد درستی دارند؟
آیا لاینرها در زمان مناسب تعویض میشوند؟
آیا اپراتورها آموزش کافی دیدهاند؟
آیا دامها در مسیر سالن شیردوشی دچار استرس میشوند؟
پاسخ به هر یک از این پرسشها میتواند تأثیری به مراتب بیشتر از آنچه انتظار داریم بر سرعت دوشش و سودآوری دامداری داشته باشد.
ارزش هر پیشرفت ژنتیکی به اندازه آمادگی سیستم برای بهرهبرداری از آن است.
ژنتیک میتواند ظرفیت ایجاد کند، اما این مدیریت، تجهیزات و نیروی انسانی هستند که آن ظرفیت را بالفعل میکنند.
یادمان باشد که یک خودروی فرمول یک برای سریعتر حرکت کردن، قبل از هر چیز به یک پیست استاندارد نیاز دارد.